آخر ماه، صورتحساب کارمزد شرکت بیمه می‌رسد و مدیر دفتر عددی را می‌بیند که با برآورد خودش فرق دارد. گاهی اختلاف کوچک است و گاهی آن‌قدر بزرگ که باید بیمه‌نامه به بیمه‌نامه دنبالش گشت. کارمزد نمایندگی بیمه بخش اصلی درآمد دفتر نمایندگی بیمه است، اما بیشتر دفترها تا وقتی اختلافی پیش نیاید، روال مشخصی برای کنترلش ندارند.
این مقاله دو بخش دارد. اول اینکه کارمزد نماینده بیمه را چه کسی و در چه چارچوبی تعیین میکند؛ فقط با استناد به متن آیین‌نامه‌های شورای عالی بیمه و بدون نرخ حدسی. بعد یک روال ماهانه برای تطبیق کارمزد با شرکت بیمه که دفتر می‌تواند از همین ماه اجرا کند.
گزارش صدور و وصول دفتر را برای تطبیق آماده داشته باشید: شروع ۳۰ روز رایگان
کارمزد نمایندگی بیمه چیست و چه کسی آن را تعیین میکند؟
کارمزد مبلغی است که شرکت بیمه بابت بیمه‌نامه‌هایی که با پیشنهاد نماینده صادر میشود، به او می‌پردازد. سه لایهٔ مقررات این عدد را شکل می‌دهند:
- آییننامهٔ کارمزد شورای عالی بیمه. «آییننامهٔ کارمزد نمایندگی و کارگزاری (دلالی) رسمی بیمه»، معروف به آییننامهٔ شمارهٔ ۱۰۲، در ۱۴ تیر ۱۴۰۰ در شورای عالی بیمه تصویب شده است. این آییننامه برای رشته‌های بیمه حداکثر کارمزد قابل پرداخت را تعیین میکند و برای نمایندهٔ حقیقی و حقوقی ستون جدا دارد. اصلاحیهٔ آن، آییننامهٔ شمارهٔ ۱۰۲/۱، در ۱۵ اسفند ۱۴۰۱ تصویب شد و برای بیمه‌نامه‌های صادرشده از ۱ فروردین ۱۴۰۲ اجرا میشود.
- آییننامهٔ تنظیم امور نمایندگی. طبق آییننامهٔ شمارهٔ ۷۵، شرکت بیمه باید میزان کارمزد و نحوهٔ پرداخت آن را به تفکیک رشته‌ها، و تغییر آن در اثر تغییر، فسخ یا ابطال بیمه‌نامه، در قرارداد نمایندگی بنویسد.
- قرارداد و بخشنامههای شرکت. عدد واقعی هر نماینده در همین قرارداد و ابلاغیه‌های شرکت مشخص میشود؛ البته نه بیشتر از سقف آییننامه.
از متن آییننامهٔ ۱۰۲ چند اصل برای کار روزانهٔ دفتر مهم است:
- مبنای محاسبه، حق بیمهٔ پرداختشده است. ماده ۲ میگوید کارمزد و هزینهٔ صدور باید بر مبنای حق بیمهٔ پرداختشده محاسبه و پرداخت شود و اگر این مبلغ به هر دلیل کم یا زیاد شود، کارمزد هم به همان نسبت تغییر میکند.
- اعلام کتبی در زمان قرارداد. شرکت بیمه موظف است هم‌زمان با انعقاد قرارداد، میزان کارمزد قابل پرداخت را کتباً به نماینده اعلام کند.
- سقف بر اساس حجم حق بیمه. برای بیمه‌نامه‌های با حق بیمهٔ بالا، درصد قابل پرداخت از کارمزد مصوب پله‌پله کم میشود (جدول این پله‌ها در اصلاحیهٔ ۱۰۲/۱ آمده است).
- ممنوعیت پرداخت بیش از سقف. طبق ماده ۱۳ اصلاحی، پرداخت هر وجهی به نماینده بیش از نصاب‌های آییننامه، با هر عنوانی، ممنوع است.
این مقاله عمداً هیچ نرخی را نقل نمی‌کند؛ چون نرخ هر رشته در جدول آییننامه، با اصلاحیه‌ها، و در قرارداد شما معنا پیدا میکند. برای عدد دقیق، متن رسمی آییننامه و قرارداد نمایندگی خودتان را ببینید و آخرین مصوبات را از سایت بیمهٔ مرکزی ج.ا.ا. پیگیری کنید.
تفاوت کارمزد رشته‌ها و قراردادها
دو دفتر که هر دو «صد بیمه‌نامه» در یک ماه صادر کرده‌اند، ممکن است کارمزدی کاملاً متفاوت بگیرند. دلیلش تفاوت در چند متغیر است:
- رشته: آییننامه برای رشته‌های مختلف سقف متفاوت گذاشته است. ترکیب صدور دفتر (مثلاً سهم ثالث، بدنه، آتش‌سوزی یا مسئولیت) مستقیماً روی جمع کارمزد اثر دارد.
- نوع نماینده: برای نمایندهٔ حقیقی و حقوقی در جدول آییننامه ستون‌های جدا آمده است.
- حجم حق بیمهٔ هر بیمه‌نامه: در بیمه‌نامه‌های بزرگ، پله‌های کاهشی سقف اعمال میشود.
- قرارداد: شرکت در سقف آییننامه، عدد خودش را در قرارداد می‌نویسد.
- بیمه‌های زندگی: فصل جدایی در آییننامه دارند و کارمزدشان در سال‌های مختلف قرارداد، پس از وصول حق بیمهٔ همان سال، پرداخت میشود.
نتیجهٔ عملی: برای تطبیق، دفتر باید صدورش را به تفکیک رشته ببیند، نه فقط یک عدد کل. گزارش صدور نمایندگی به تفکیک رشته پایهٔ هر تطبیق است.
چرا کارمزد دفتر با صورتحساب شرکت نمی‌خواند؟
بیشتر اختلاف‌ها از سه منبع تکراری می‌آیند. اگر این سه را هر ماه کنترل کنید، بخش بزرگ مغایرت پیش از رسیدن صورتحساب روشن شده است.
بیمهنامهٔ ثبت‌نشده در دفتر
بیمه‌نامه در سامانهٔ شرکت صادر شده، اما در دفتر ثبت نشده است. در صورتحساب شرکت هست و در برآورد دفتر نیست؛ یا برعکس، کارمند در دفتر چیزی ثبت کرده که صدورش نهایی نشده. این همان مشکلی است که مقالهٔ تراز اجباری صدور به آن پرداخته: هر بیمهنامهٔ صادرشده باید در حساب دفتر بنشیند. مقالهٔ مغایرت صدور بیمه‌نامه هم روش پیدا کردن این اختلاف‌ها را توضیح میدهد.
الحاقیه و ابطال
الحاقیه‌ای که حق بیمه را کم یا زیاد کرده، یا بیمهنامهای که فسخ یا ابطال شده، طبق اصل حق بیمهٔ پرداختشده کارمزد را هم تغییر میدهد. آییننامهٔ ۷۵ هم تغییر کارمزد در این حالت‌ها را از موارد لازمِ قرارداد دانسته است. اگر دفتر الحاقیه را روی بیمهنامهٔ اصلی ثبت نکند، عدد دفتر از عدد شرکت جلو می‌افتد. در چتر بیمه الحاقیه در فرم صدور، روی بیمهنامهٔ اصلی همان مشتری ثبت میشود تا سابقه پیوسته بماند.
قسط وصولنشده و چک برگشتی
وقتی مبنا حق بیمهٔ پرداختشده است، قسطی که هنوز وصول نشده یا چکی که برگشت خورده، روی کارمزد اثر دارد. دفتری که بیمهنامهٔ قسطی را «فروش کامل» حساب میکند، همیشه انتظار کارمزد بیشتری از واقعیت دارد. پس وضعیت اقساط و چکها هم باید در تطبیق دیده شود.
روال ماهانهٔ تطبیق کارمزد در دفتر
این روال برای دفتری نوشته شده که صدورش را در نرمافزار دفتر ثبت میکند. تسویهٔ کلی دوره با بیمه‌گر را در مقالهٔ تسویه با بیمه‌گر و گزارش‌های مالی نمایندگی نوشته‌ایم؛ اینجا فقط روی کارمزد تمرکز می‌کنیم.
کارتابل بازهای به تفکیک تاریخ، کارشناس و رشته
قدم اول، گرفتن تصویر کامل صدور و دریافت ماه از طرف دفتر است. در چتر بیمه کارتابل بازهای همهٔ دریافت و پرداخت‌ها را از یک تاریخ تا تاریخ دیگر نشان میدهد و میشود آن را بر اساس کارشناس و رشته محدود کرد. اجزای هر ردیف، مثل مبلغ بیمه‌نامه، دریافت نقد و کارت و بدهی، کنار هم دیده می‌شوند. فهرست بیمه‌نامه‌ها هم با شمارهٔ بیمه، مبلغ، تاریخ ثبت و ثبت‌کننده در دسترس است. شرح گزارش‌ها در صفحهٔ گزارش‌های مالی نمایندگی بیمه آمده است.
مقایسه با فهرست شرکت (ورود اکسل شرکت بیمه)
قدم دوم، کنار گذاشتن فهرست شرکت و فهرست دفتر است. بیشتر سامانه‌های شرکت‌ها خروجی اکسل صدور دارند. اگر بیمهنامهای در فهرست شرکت هست و در دفتر نیست، همان ردیف را از خروجی اکسل شرکت وارد کنید؛ ورود سریع برای خانوادهٔ فن‌آوران و گزارش ثبت بیمه ایران وجود دارد و پیش از ثبت پیش‌نمایش نشان داده میشود. روش کار با این فایل‌ها در مقالهٔ ورود بیمه‌نامه‌ها با فایل اکسل شرکت بیمه آمده است.
برای مقایسه، سه ستون کافی است: شمارهٔ بیمه‌نامه، رشته و حق بیمه. هر ردیفی که در یکی هست و در دیگری نیست، یا مبلغش فرق دارد، به فهرست اختلاف می‌رود.
ثبت اختلاف و پیگیری
هر اختلاف را با شمارهٔ بیمه‌نامه، نوع اختلاف (ثبت‌نشده، الحاقیه، ابطال، قسط یا چک) و مسئول پیگیری ثبت کنید. فهرست اختلاف می‌تواند یک جدول ساده باشد؛ مهم این است که هر ماه از همان شکل استفاده شود و موارد بسته‌شده علامت بخورند. اختلافی که به صورتحساب شرکت برمی‌گردد، از مسیر رسمی همان شرکت پیگیری میشود.
- کارتابل بازهای ماه را به تفکیک رشته بگیرید.
- خروجی صدور ماه را از سامانهٔ شرکت بگیرید.
- بیمه‌نامه‌های ثبت‌نشده را وارد کنید و الحاقیه‌ها را روی بیمهنامهٔ اصلی ثبت کنید.
- وضعیت اقساط و چک‌های همان ماه را کنترل کنید.
- جمع هر رشته را با صورتحساب کارمزد شرکت مقایسه کنید.
- هر اختلاف را با مسئول و وضعیت در فهرست اختلاف بنویسید.
گزارش صدور و وصول دفتر را برای تطبیق آماده داشته باشید: شروع ۳۰ روز رایگان
کارمزد، هدف فروش و پاداش کارشناسان
کارمزد درآمد دفتر است، اما بسیاری از دفترها پاداش کارشناسان را هم به آن گره می‌زنند. برای اینکه پاداش منصفانه باشد، باید بدانید هر بیمه‌نامه را چه کسی صادر کرده، هر قسط را چه کسی وصول کرده و هر پیگیری را چه کسی انجام داده است.
- هدف صدور ماهانه: در چتر بیمه برای هر کارشناس در هر ماه شمسی هدف صدور به تفکیک رشته تعریف میشود و کارت اهداف روی میز کار، تحقق فردی و کل دفتر را نشان میدهد. صفحهٔ اهداف فروش نمایندگی این بخش را معرفی کرده است.
- رتبه‌بندی: امتیاز هر کارشناس از امتیاز شغل، امتیاز صدور (از قرارداد یا پیش‌فرض رشته)، امتیاز هر وصول و امتیاز هر پیگیری ساخته میشود و وزن وصول و پیگیری در تنظیمات قابل تغییر است. جزئیات در صفحهٔ رتبه‌بندی عملکرد کارکنان آمده است.
- ثبت‌کنندهٔ هر بیمه‌نامه و دریافت: در فهرست بیمه‌نامه‌ها و کارتابل‌ها دیده میشود و کارتابل بازهای را میشود به یک کارشناس محدود کرد.
توجه: امتیاز رتبه‌بندی دفتر همان کارمزد شرکت نیست. امتیاز، معیار داخلی دفتر برای مقایسهٔ کار تیم است و فرمول پاداش را مدیر دفتر خودش تعیین میکند.
چتر بیمه در این روال چه میکند و چه نمی‌کند
شفاف بگوییم: محاسبه و پرداخت کارمزد با شرکت بیمه است. چتر بیمه کارمزد شرکت بیمه را حساب نمی‌کند، به صورتحساب شرکت وصل نیست و عدد کارمزد را پیش‌بینی نمی‌کند.
| کار | انجام‌دهنده |
|---|---|
| تعیین سقف کارمزد رشته‌ها | شورای عالی بیمه (آییننامهٔ کارمزد) |
| تعیین کارمزد هر نماینده در قرارداد | شرکت بیمه |
| محاسبه و پرداخت کارمزد | شرکت بیمه |
| نگهداری صدور، الحاقیه، وصول اقساط و چکها | دفتر، در نرمافزار دفتر |
| گزارش بازهای به تفکیک رشته و کارشناس برای تطبیق | دفتر، در نرمافزار دفتر |
| پیگیری اختلاف با شرکت | مدیر دفتر، از مسیر رسمی شرکت |
کار نرمافزار دفتر این است که داده‌ها مرتب و کامل بمانند: هر صدور با رشته و ثبت‌کننده، هر الحاقیه روی بیمهنامهٔ اصلی، هر قسط با وضعیت وصول و هر چک با وضعیت برگه. این‌طوری وقتی صورتحساب شرکت رسید، دفتر به‌جای حدس، فهرست دقیق دارد.
پرسش‌های متداول
کارمزد نمایندگی بیمه را چه کسی تعیین میکند؟
شرکت بیمه، در قرارداد نمایندگی و در چارچوب آییننامهٔ کارمزد شورای عالی بیمه (آییننامهٔ ۱۰۲ و اصلاحیهٔ ۱۰۲/۱). آییننامه سقف را تعیین میکند و طبق آییننامهٔ ۷۵، میزان و نحوهٔ پرداخت به تفکیک رشته باید در قرارداد آمده باشد.
چرا کارمزد واریزی با محاسبهٔ دفتر فرق دارد؟
بیشتر به سه دلیل: بیمهنامهای که در دفتر ثبت نشده یا برعکس، الحاقیه و ابطالی که حق بیمه را تغییر داده، و قسط وصولنشده یا چک برگشتی. چون مبنای آییننامه حق بیمهٔ پرداختشده است، این موارد مستقیماً روی کارمزد اثر دارند.
کارمزد بیمهنامهٔ قسطی چه زمانی محاسبه میشود؟
ماده ۲ آییننامهٔ ۱۰۲ مبنای کارمزد را حق بیمهٔ پرداختشده گذاشته و میگوید با کم یا زیاد شدن آن، کارمزد هم به همان نسبت تغییر میکند. زمانبندی دقیق پرداخت را باید در قرارداد نمایندگی و بخشنامههای شرکت خودتان دید.
چطور صدور هر کارشناس را برای پاداش جدا کنیم؟
با ثبت کارشناس روی هر صدور و دریافت. در چتر بیمه کارتابل بازهای را میشود به یک کارشناس و رشته محدود کرد، هدف صدور ماهانه برای هر نفر به تفکیک رشته تعریف میشود و رتبه‌بندی، صدور، وصول و پیگیری هر نفر را امتیاز میدهد.
آیا نرمافزار دفتر کارمزد شرکت بیمه را خودکار حساب میکند؟
نه. محاسبه و پرداخت کارمزد با شرکت بیمه است. چتر بیمه دادههای صدور، الحاقیه، وصول اقساط و وضعیت چکها را مرتب نگه میدارد و گزارش بازهای به تفکیک رشته و کارشناس میدهد تا تطبیق با صورتحساب شرکت آسان شود.
تطبیق کارمزد کار یک روز آخر ماه نیست؛ نتیجهٔ ثبت درست در تمام ماه است. اگر صدور، الحاقیه، قسط و چک هر روز در دفتر ثبت شود، صورتحساب شرکت دیگر غافلگیرکننده نیست. گزارش‌های لازم را در گزارش‌های مالی چتر بیمه ببینید.
گزارش صدور و وصول دفتر را برای تطبیق آماده داشته باشید: شروع ۳۰ روز رایگان
نظرات کاربران
۰ نظر